Een VOG in het personeelsdossier is niet automatisch tijdig, passend of echt. De IGJ onderzocht 189 medewerkers bij 38 voornamelijk kleine aanbieders van gehandicaptenzorg en zag bij ruim 80 procent van de aanbieders één of meer tekortkomingen. Soms ontbrak de VOG, soms was zij te oud of pas na de start aangevraagd en soms was de echtheid niet gecontroleerd. De inspectie adviseert daarom één harde procesgrens: een zorgverlener start pas na ontvangst én controle op juistheid en echtheid.
Wat de bronnen laten zien
De IGJ publiceerde het onderzoek op 21 oktober 2025. Van de 38 onderzochte aanbieders waren er 32 klein of zeer klein. De inspectie bekeek 189 VOG's. Bij bijna 9 procent van de medewerkers ontbrak een VOG, terwijl bij ruim 80 procent van de aanbieders de uitvoering op één of meer punten niet volledig op orde was. De steekproef beschrijft dus vooral kleine en relatief nieuwe aanbieders en mag niet als representatief percentage voor de hele branche worden gepresenteerd.
Volgens de IGJ moeten medewerkers met direct contact met cliënten of patiënten bij indiensttreding een actuele VOG hebben. De inspectie noemt daarbij niet alleen zorgverleners, maar ook andere medewerkers met cliëntcontact, zoals schoonmakers en chauffeurs. De verplichting geldt ook bij inzet van uitzendkrachten en zzp'ers. Voor stagiairs en vrijwilligers is een VOG volgens de inspectie niet wettelijk verplicht, al kunnen organisaties die op basis van hun eigen risicobeoordeling wel vragen.
De IGJ adviseert de VOG op het juiste moment aan te vragen, de zorgverlener pas te laten starten na ontvangst en controle en altijd zelf de VOG van flexibele krachten te controleren. In het onderzoeksadvies staat dat een VOG bij aanvang niet ouder dan drie maanden mag zijn. De organisatie kan de verantwoordelijkheid niet volledig bij een uitzend- of bemiddelingsbureau leggen.
Justis maakt voor digitale en papieren VOG's onderscheid in de echtheidscontrole. Voor een digitale VOG is het originele digitale document nodig; een foto, schermafbeelding of uitgeprinte versie is niet geschikt. De werkgever controleert juistheid en gebruikt validatie.nl voor de authenticiteit. Voor een papieren VOG is het origineel nodig en worden zichtbare en UV-echtheidskenmerken gecontroleerd.
Maak de VOG geen los documentverzoek, maar een geblokkeerde onboardingstap met vier bewijzen. De identiteit van de persoon moet aansluiten op het document. De inhoud moet passen bij functie, organisatie en screeningsprofiel. De datum moet voldoen aan de toepasselijke eis bij de start. Ten slotte moet de echtheid via de juiste route zijn vastgesteld.
Leg de uitkomst compact vast: documenttype, datum van afgifte, gecontroleerd screeningsprofiel, wijze en datum van echtheidscontrole, controleur en besluit tot inzet. Justis vermeldt dat er geen algemene wettelijke plicht is om het originele document of een kopie te bewaren en dat bewaren onder de AVG doorgaans niet nodig of toegestaan is. Een beslisregistratie kan daardoor geschikter zijn dan onbeperkt kopieën opslaan.
Gebruik dezelfde toegangsblokkade voor medewerkers in loondienst, zzp'ers en uitzendkrachten. Een verklaring van een leverancier kan onderdeel zijn van het dossier, maar vervangt volgens de IGJ niet de eigen controle. Richt voor spoed of roosterdruk geen informele uitzondering in: organiseer een alternatieve inzet die geen verboden start zonder afgeronde controle vereist.
Werkgeverscheck
- Bepaal vóór werving voor welke functies en inzetvormen een actuele VOG verplicht of op risico gebaseerd noodzakelijk is.
- Blokkeer de startdatum totdat identiteit, juistheid, actualiteit en echtheid aantoonbaar zijn gecontroleerd.
- Valideer een originele digitale VOG via validatie.nl en accepteer geen print, foto of schermafbeelding als echtheidsbewijs.
- Controleer zzp'ers en uitzendkrachten zelf en leg de leveranciersverklaring alleen als aanvullend bewijs vast.
- Bewaar een compacte beslisregistratie en bepaal doel, toegang en bewaartermijn voordat een kopie wordt opgeslagen.
Waar de grens ligt
De IGJ-percentages komen uit een gerichte steekproef van 38 vooral kleine en zeer kleine aanbieders en 189 medewerkers. Zij meten geen branchebreed nalevingspercentage. Deze publicatie beschrijft de IGJ- en Justis-informatie zoals gecontroleerd op 12 augustus 2026 en is geen individueel juridisch advies.
Een VOG is slechts één onderdeel van de controle van arbeidsverleden en geschiktheid. Zij bewijst geen diploma, identiteit, BIG-registratie, actuele bekwaamheid of goed functioneren. Omgekeerd vervangt een positieve referentie geen VOG wanneer die verplicht is. Voor Wmo-ondersteuning, jeugdhulp, vrijwilligers, stagiairs en specifieke functies kunnen andere wettelijke kaders en organisatieafwegingen gelden.
Dit artikel biedt algemene HR-duiding en is geen individueel juridisch, medisch of arbeidsvoorwaardelijk advies. Controleer de actuele primaire bron voor een concrete beslissing.
Bronnen
- IGJ: VOG's in de gehandicaptenzorg, willen is nog niet (vol)doenOnderzoek onder 38 aanbieders en 189 medewerkers, inclusief adviezen over timing en controle.
- IGJ: Kleine aanbieders hebben VOG's niet goed op ordeAfbakening van doelgroep, inzetvormen en verantwoordelijkheid van de aanbieder.
- Justis: VOG controleren op echtheidControle van originele digitale en papieren VOG's.
- Justis: Informatie digitale VOGDigitale ontvangst, validatie en aandachtspunten bij bewaren.
- Rijksoverheid: Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorgReikwijdte en algemene verplichtingen voor zorgaanbieders.